دانلود مقاله تأثیر مدرنیسم بر تحولات کالبدی شهرهای ایرانی اسلامی، نمونه تبریز

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 41

تأثیر مدرنیسم بر تحولات کالبدی شهرهای ایرانی- اسلامی، نمونه تبریز

چکیده

در این مقاله، سعی شده است تحولات کالبدی شهرهای ایرانی- اسلامی با مورد

نمونه شهر تبریز و تأثیر مدرنیسم بر این تحولات تفسیر و تبیین گردد. الگوی کلی طرح

شهر ایرانی- اسلامی در دو دوره قبل و بعد از مدرنیسم و تطبیق آن با شهر تبریز مورد

بحث قرار گرفته است. همچنین دوره های تحول شهر تبریز و عوامل تأثیرگذار مدرنیستی

و ملی و منطق های بر این تحولات مطالعه شده است. در نهایت، نتیجه گرفته شده است که

تحولات شهری معاصر ایرانی- اسلامی(تبریز) بیشتر ناشی از ظهور مدرنیسم در اقتصاد،

اجتماع، سیاست، فرهنگ، و غیره است که تحولات کالبدی شهر تبریز را به وجود آورده

است.

کلید واژه ها:

شهرهای ایرانی- اسلامی، تحولات کالبدی شهر، مدرنیسم، شهر تبریز.

مقدمه

شهرهای ایرانی اسلامی امروز را از لحاظ کالبدی م یتوان به دو بخش عمده سنتی و

جدید تقسیم کرد. تحولات کالبدی بخش سنتی را می توان در دو دوره زمانی قبل از

مدرنیسم و مدرن مورد مطالعه قرار داد. همچنین بخش جدید یا مدرن را م یتوان به دو

بخش فیزیکی؛ حومه های با ساخت و ساز اصولی و برنامه ریزی شده که ثروتمندان و

طبقات متوسط جامعه در آنها ساکنند و محلات جدید خودرو و بدون برنام هریزی که فقرا

و مهاجران روستایی در آنها ساکنند(محلات حاشیه نشین) تقسیم کرد.

بخش سنتی از لحاظ کالبدی در دو دوره زمانی قبل از مدرنیسم( 1300 ) و مدرن

1300 به بعد) دارای عناصر و ویژگی های خاص بوده اند که از همدیگر مجزا م یشوند. )

30 فصلنامه تحقیقات جغرافیایی – ش 84

همچنین بخش جدید با عناصر و ویژگی های خاص خود دو نوع کالبد با ویژگی های

منحصر به فرد به وجود آورده است.

مقاله حاضر، شناخت کلی از وضع کالبدی شهرهای ایرانی- اسلامی قبل از مدرنیسم

و تأثیر آن بر این شهرها را با مورد نمونه شهر تبریز به تصویر کشیده است.

شهرهای ایرانی- اسلامی قبل از مدرنیسم

شهرهای قبل از 1300 در ایران حاوی نشانه هایی بود که گویای نمونه های ویژه

166 ). بجز معدودی از ، شهر سنتی خاورمیانه اسلامی به شمار می رفت(اهلرس، 1380

.(248 ، شهرها، بقیه در میان دیوارهای محافظی محصور بودند(بیومنت و دیگران، 1369

دیوارها علاوه بر حفاظت شهر در برابر مهاجمان، شرایط آب و هوایی مناسبی نیز فراهم

می آورد. تنها عنصر شهری که خارج از دیوار شهر قرار داشت، قبرستان ها بود. مسجد

جامع و بازار دو عنصر شهری بودند که در رابطه متقابل با هم و در مرکز شهر قرار

داشتند. مسجد جامع مرتفع ترین ساختمان شهر بود که در نزدیک بازار ساخته می شد و

به عنوان محل اقامه نماز، دادگاه و مرکز فکری و آموزشی عمل م یکرد(سلطانزاده،

270 ). در کنار مسجد جامع و مساجد بزرگ دیگر گون ههای ساختمانی دیگری نیز ،1365

وجود داشت که از جمله می توان از حمام و مدرسه نام برد. حمام ها نقش بهداشتی و

مدارس علوم دینی نقش آموزش را به عهده داشتند.

در بنای بازار اسلامی، سه بخش اصلی را می توان از هم تمیز داد: الف- کوی ها یا

گذرهای اصلی و فرعی(راسته ها، که در دو طرف آن دکا نها و فروشگا ههای به هم

پیوسته، در یک ردیف رو به سوی گذرگا هها دارند)؛ ب- مجتمع های تجاری دارای

انبارها و مح لهایی برای سکونت موقت بازرگانان(خان، سرا یا کاروانسرا، فندق، وکاله و